جلسه آموزشی با هدف ارتقای دانش و مهارت مراقبین و رابطین سلامت مدارس در محورهای پیشگیری از پدیکلوزیس، بهداشت دهان و دندان، تغذیه سالم و کاهش اتلاف مواد غذایی، در تاریخ ۳ آبان ۱۴۰۵ در محل سالن اجتماعات آموزشگاه بهورزی برگزار شد. گروه هدف این جلسه، مراقبین و رابطین سلامت مدارس بودند که نقش حلقه اتصال واحد بهداشت با دانش‌آموزان و خانواده‌ها را بر عهده دارند. در این جلسه، مطابق دستورالعمل کشوری مراقبت پدیکلوزیس وزارت بهداشت ([S1])، علائم آلودگی، شیوه انتقال شپش سر و راهکارهای عملی پیشگیری آموزش داده شد؛ همچنین اصول مسواک زدن صحیح و کاهش مصرف قند در قالب محور بهداشت دهان و دندان، و راهکارهای جلوگیری از دورریز مواد غذایی در محیط مدرسه و خانواده تشریح گردید. انتظار می‌رود شرکت‌کنندگان، محتوای آموخته‌شده را در قالب پیام‌های سلامت به دانش‌آموزان منتقل کنند و اقدامات غربالگری و آموزشی متناسب را در مدارس اجرا نمایند.
جلسه آموزشی یادشده در تاریخ ۳ آبان ۱۴۰۵ از ساعت مقرر در سالن اجتماعات آموزشگاه بهورزی برگزار شد و گروه هدف آن مراقبین و رابطین سلامت مدارس منطقه بودند. انتخاب این گروه به آن دلیل است که بر اساس برنامه واحد سلامت مدارس، انجام غربالگری پدیکلوز و آموزش
پیشگیری از پدیکلوزیس به دانش‌آموزان و کارکنان مدارس از وظایف اصلی واحد سلامت نوجوانان، جوانان و مدارس است و مراقبین و رابطین سلامت مجری مستقیم این اقدامات در مدرسه هستند. ضرورت این آموزش از آن جهت است که پدیکلوزیس شایع‌ترین آلودگی انگلی در جهان است و می‌تواند علاوه بر خارش و عوارض پوستی، به بی‌خوابی شبانه و افت تحصیلی دانش‌آموزان منجر شود ([S1]). محورهای دیگر جلسه، یعنی بهداشت دهان و دندان و تغذیه سالم با تأکید بر کاهش اتلاف مواد غذایی، نیز از اولویت‌های آموزش بهداشت در مدارس به شمار می‌روند.
در بخش نخست جلسه، شپش سر به‌عنوان انگل خارجی بدن انسان معرفی شد که تخم آن (رشک) به‌صورت سفیدرنگ به ساقه مو می‌چسبد؛ طول عمر شپش کمتر از ۳۰ روز است و هر شپش ماده ۵۰ تا ۱۵۰ تخم می‌گذارد (بهداشتی‌ها). بر آن تأکید شد که آلودگی ربطی به کثیفی مو ندارد و از طریق تماس نزدیک سر با سر منتقل می‌شود؛ آموزش این نکته مانع سرزنش و انگ‌زدن به کودک مبتلا می‌شود.
راهکارهای پیشگیری که بر اساس [دستورالعمل کشوری مراقبت پدیکلوزیس وزارت بهداشت](https://rey.tums.ac.ir/uploads/86/2022/May/29/پدیکلوز دستورالعمل 95_1.pdf) و پایگاه بهداشتی‌ها آموزش داده شد عبارت‌اند از: استحمام مرتب و بهداشت مو؛ شانه کردن روزانه با شانه دندانه‌ریز و شست‌وشوی مرتب شانه و برس؛ استفاده‌نکردن از لوازم شخصی دیگران؛ معاینه مرتب موها و گزارش موارد آلوده به مراکز خدمات جامع سلامت؛ و شست‌وشوی لباس و ملحفه در آب جوش به مدت ۱۰ تا ۲۰ دقیقه.
همچنین بر اساس راهنمای آکادمی اطفال آمریکا، دانش‌آموز مبتلا لازم نیست فوراً به خانه فرستاده شود و سیاست اجباری نبودن رشک برای بازگشت به مدرسه توصیه می‌شود. مراقبین سلامت موظف شدند بررسی‌های دوره‌ای موها در کلاس‌ها را پیگیری و نتیجه را به واحد بهداشت گزارش کنند.
در محور دوم جلسه، اصول بهداشت دهان و دندان به‌صورت عملی آموزش داده شد: مسواک زدن دست‌کم دو بار در روز (صبح و پیش از خواب) با خمیردندان حاوی فلوراید، جایگزینی نخ دندان برای نقاط بین‌دندانی، محدودکردن مصرف شیرینی، شکلات و نوشیدنی‌های شیرین‌شده و چسبنده، و مراجعه دوره‌ای به دندان‌پزشک. توضیح داده شد که میان دو محور تغذیه و سلامت دهان و دندان ارتباط مستقیم وجود دارد؛ رژیم حاوی قند زیاد علاوه بر پوسیدگی دندان، زمینه کم‌خونی، کم‌تحرکی و اضافه‌وزن را نیز فراهم می‌کند. در بخش تغذیه سالم، چهار گروه اصلی غذایی، اهمیت صبحانه کامل برای تمرکز در کلاس، مصرف روزانه میوه و سبزی و جایگزینی تنقلات غیرمجاز با میان‌وعده‌های سالم مانند میوه تازه، نان و پنیر و مغزها تشریح شد و از شرکت‌کنندگان خواسته شد این پیام‌ها را در قالب جشنواره‌ها و پیام‌های سلامت به دانش‌آموزان منتقل کنند.
محور سوم جلسه به کاهش اتلاف مواد غذایی اختصاص داشت. به شرکت‌کنندگان توضیح داده شد که دورریز غذا علاوه بر هدررفت منابع اقتصادی خانواده، با صرفه‌جویی و قدردانی از نعمت‌ها در تعارض دارد و آموزش آن از پایه‌های ابتدایی اثر پایدار دارد. راهکارهای مطرح‌شده در جلسه عبارت‌اند از: برآورد صحیح مقدار غذا در سفره و خودداری از کشیدن غذا بیش از نیاز، مصرف کامل تخصیصی غذای مدرسه یا بردن باقیمانده به‌شیوه بهداشتی، برنامه‌ریزی خرید و نگهداری صحیح مواد غذایی در خانه، آموزش «سفره سبز» و اهمیت نهادن سفره افطار و مجالس به‌مقدار لازم، و ترغیب دانش‌آموزان به ثبت برنامه‌های صرفه‌جویی در قالب پروژه‌های کلاسی. رابطین سلامت مأمور شدند با پیگیری مسابقه‌های کلاسی «بشقاب خالی» و نصب پیام‌های آموزشی در بوفه و سرویس غذایی مدرسه، رفتار دانش‌آموزان را در این زمینه اصلاح کنند.
جلسه با پرسش و پاسخ و تبادل تجربه مراقبین درباره چالش‌های میدانی (مانند مقاومت برخی خانواده‌ها به درمان شپش یا پنهان‌کردن آلودگی) به پایان رسید. اقدامات پیگیری تعیین‌شده برای شرکت‌کنندگان عبارت‌اند از: برگزاری جلسه توجیهی و انتقال آموزش به سایر کارکنان مدرسه، اجرای غربالگری دوره‌ای پدیکلوز و گزارش موارد به مرکز خدمات جامع سلامت، آموزش مستقیم دانش‌آموزان با پوستر و پیام‌های سلامت در محورهای چهارگانه جلسه، و ثبت فعالیت‌های انجام‌شده در گزارش‌های دوره‌ای واحد بهداشت. توصیه شد محور بهداشت دهان و دندان و کاهش اتلاف غذا نیز در قالب جشنواره‌های مدرسه‌ای در ماه‌های آتی تثبیت شود تا اثر آموزش از سطح جلسه به رفتار دانش‌آموزان و خانواده‌ها منتقل گردد.
